Beschrijving
Afrika verbeeld
Film en (de-)kolonisatie van de geesten
Guido Convents
+ N.a.v. het Afrika Filmfestival (25 april - 10 mei 2003) en Africalia
(Volledig programma op: )
+ Dit boek kwam tot stand mede dankzij de steun van Africalia vzw en het Afrika Filmfestival
Net als vroegere koloniale propagandafilms getuigen recente films over Afrika nog altijd van een rauw kolonialisme waarin openlijk racisme aan bod komt. Bovendien komen films waarin Afrikaanse filmmakers met racistische stereotypen afrekenen, amper of niet in onze bioscopen en op onze tv- schermen. 'Het publiek wil dat niet zien en het is niet commercieel genoeg', zeggen de grote bioscoophouders en tv-programmatoren. Nochtans gaat het om een continent waarmee wij, via de koloniale geschiedenis of via de Magrebijnse migranten vandaag, dagelijks te maken hebben.
Bij de onafhankelijkheid van de Afrikaanse landen beseften weinige beleidsmakers dat voor de '(mentale) gezondheid en de onafhankelijkheid' films even belangrijk zijn als waterputten. Vaak in de onmogelijkste omstandigheden probeerden Afrikaanse cineasten aan deze miskende behoefte tegemoet te komen: Med Hondo, Sembene Ousmane, Haile Gerima, Bassek Ba Kobhio en tal van anderen. Zij behoren tot diegenen die voor een eigen koers opteerden, wars van het (neo-)kolonialisme. Het ging erom 'de geesten te dekoloniseren', zoals N'gugi wa Thiongo zei.
Afrikaanse filmmakers willen in hun eigen verteltraditie, zoals griots, met filmbeelden hun inzichten en verhalen brengen. Zo helpen zij bij de verspreiding van hun cultuur en van hun kijk op de werkelijkheid en op hun dagelijkse leven. Dat wij hiervan verstoken blijven omdat het niet 'commercieel' genoeg zou zijn, is een ernstig democratisch deficit. Want film is meer dan een 'product', het is een hoeksteen van de informatiemaatschappij.
Westerse informatieconcerns overspoelen de wereld met audiovisuele producties. Die zijn dikwijls doordrenkt met een koloniale cultuur en met 'eurochauvinisme' ten overstaan van alles wat met Afrika te maken heeft. De waardemeter is de blanke westerling, waarbij voor dialoog met Afrikanen en hun cultuur geen plaats is. Het is de negatie van een continent en zijn inwoners.
Guido Convents is filmhistoricus en antropoloog. Hij is verbonden aan SIGNIS, de internationale katholieke organisatie voor film, tv en radio die in meer dan 140 landen actief is. Hij is samen met Guido Huysmans de drijvende kracht achter het Afrika Filmfestival te Leuven. Hij schreef een doctoraatsscriptie over de Belgische film voor 1908 en publiceert in nationale en internationale tijdschriften. Hij is één van de weinige experts met een internationale reputatie betreffende de koloniale en niet-westerse film.
Technische gegevens
Uitgeverij EPO, Berchem-Antwerpen, 2003 ()
Isbn 90-6445-295-4
348 blz. - met 150 foto's - 20,00 euro
Verschijnt eind maart 2003